Plastisol is een kunststof op basis van PVC die bij verhitting uithardt tot een stevige, flexibele laag. Het materiaal komt ook voor als inkt bij zeefdruk, maar in de bouw staat plastisol vooral bekend als coating op staalplaat, gebruikt voor boeidelen, dakranden, dakkapellen en gevelbekleding. Hieronder gaan we in op wat plastisol precies is, waarom het zo vaak wordt toegepast in de bouw, hoe montage werkt en waar je op moet letten bij onderhoud.
Wat is plastisol
Plastisol in de bouw is een dun verzinkte staalplaat, soms aluminium, met daarop een dikke kunststoflaag. Die plaat wordt eerst door een zinkbad van rond de 500 graden gehaald, wat de basis beschermt tegen corrosie. Daarna volgt de plastisolcoating in meerdere lagen. Het resultaat is een gladde, kleurvaste afwerking die bestand is tegen vuil en corrosie. In de praktijk kom je twee varianten tegen, HP met een leermotief en HPS met een fijn stippelmotief. HPS is op dit moment het meest gangbare type.
Doordat de plaat relatief dik is, laat het zich makkelijk zetten. Vrijwel elk profiel is te maken, in lengtes tot ongeveer 3 meter.
Waarom plastisol voor boeidelen en gevels
Boeidelen zitten aan de rand van een dak, vaak bij de dakgoot of aan de rand van een plat dak. Traditioneel worden ze van hout gemaakt, maar hout op die plek heeft het zwaar te verduren. Het moet minstens eens in de vijf jaar geschilderd worden en is gevoelig voor schimmel en houtrot, vooral aan de onderkant waar regenwater blijft hangen. Plastisol lost dat probleem op. De coating is bestand tegen vocht, uv-licht en vuil, zonder dat er periodiek geschilderd hoeft te worden. De levensduur ligt doorgaans tussen de 25 en 35 jaar.
Naast boeidelen wordt plastisol gebruikt voor dakranden, dakkapellen, erkers en carports. Het is verkrijgbaar in veel RAL-kleuren, waardoor het makkelijk aan te laten sluiten is op de rest van de gevel.
Plastisol versus andere materialen
Bij de keuze voor boeidelen of gevelbekleding kom je meestal vier opties tegen: hout, kunststof zoals Keralit, Trespa en plastisol. Hout oogt warm maar vraagt het meeste onderhoud. Kunststof is onderhoudsarm, maar oogt vaak minder strak dan een gecoate staalplaat. Trespa is gemaakt van houtvezels en hars, is zo goed als onderhoudsvrij en gaat makkelijk 30 jaar of langer mee, maar de aanschaf ligt hoger dan bij plastisol. Plastisol zit daar tussenin: het is onderhoudsarm, duurzaam en betaalbaarder dan Trespa, waardoor het voor veel woningen de beste verhouding tussen prijs en prestatie biedt. Voor wie liever een premium, mat en volledig vormvast eindresultaat wil en een hoger budget heeft, blijft Trespa het overwegen waard.
Hoe wordt plastisol gemonteerd
De montage van plastisol boeidelen begint met het verwijderen van de oude delen en een controle van de onderliggende constructie op vocht of rot. Daarna worden de nieuwe delen op maat gezaagd, meestal met een fijne zaag om beschadiging van de coating te voorkomen. De platen worden bevestigd met roestvrijstalen schroeven op een vlak regelwerk, of verlijmd voor een nog stillere afwerking zonder zichtbare bevestigingen. Bij aansluitingen wordt meestal een kleine ruimte van 1 tot 2 millimeter aangehouden, zodat het materiaal bij temperatuurwisselingen kan werken zonder te gaan spannen. Hoekstukken en profielen zorgen voor de afwerking rondom hoeken en aansluitingen.
Onderhoud en signalen van vervanging
Plastisol vraagt weinig onderhoud, maar is niet onbeperkt houdbaar. Onder invloed van uv-licht en wisselende temperaturen kan de coating na verloop van jaren gaan verkleuren of krijten, waarbij een wit poederlaagje op het oppervlak ontstaat. Dat is vooral een cosmetisch signaal en geen directe aanleiding tot vervanging. Bij oudere boeidelen van hout zijn de signalen duidelijker: afbladderende verf, schimmelvorming achter de dakgoot en losgekomen aansluitingen bij lood of dakrand wijzen op houtrot onder de oppervlakte. Wie overstapt naar plastisol heeft daar in de praktijk voorlopig geen omkijken meer naar.
Kort over plastisol in zeefdruk
Buiten de bouw komt plastisol ook voor als inkt bij zeefdruk op textiel. Daar zorgt dezelfde eigenschap, vloeibaar bij lage temperatuur en uithardend onder hitte, voor een dekkende en kleurvaste bedrukking op T-shirts en ander textiel. De toepassing en verwerking verschillen sterk van de bouwvariant, maar het basisprincipe van het materiaal is hetzelfde.
In de bouw is plastisol vooral een praktische oplossing voor een probleem dat elke woning met houten boeidelen kent: onderhoud dat blijft terugkomen. De gecoate staalplaat is onderhoudsarm, gaat tientallen jaren mee en is er in genoeg kleuren om bij vrijwel elke gevel te passen. Voor wie op zoek is naar een betaalbaar alternatief voor hout of Trespa, is plastisol daarom vaak het eerste materiaal dat aannemers en dakdekkers voorstellen.
